✍️ یاداشت خبرنگار؛ چطور میشود امروز از آینده حفاظت کرد؟
ناصر ابوذر؛ درک اهمیت سواد رسانهای در میان کودکان و نوجوانان، بهویژه در دوران دبستان، امری حیاتی است. با توجه به گستردگی روزافزون رسانههای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و حجم عظیم اطلاعاتی که روزانه در دسترس نسل جوان قرار میگیرد، ضرورت آموزش و ارتقاء توانایی آنها در شناسایی و انتخاب رسانههای معتبر و با اعتبار دوچندان حس میشود.
در شرایط حساس کنونی، که شاهد نفوذ روزافزون رسانههای معاند و تلاش برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی، بهخصوص قشر نونهال و نوجوان هستیم، این مسئله اهمیت استراتژیک پیدا میکند.
تربیت رسانهای، فراتر از صرفاً دسترسی به اطلاعات، شامل توانایی تحلیل، ارزیابی و درک عمیق محتواهای مختلف است.
کودکان، به دلیل قرار داشتن در مرحله حساس شکلگیری هویت و شخصیت، مستعد پذیرش و تأثیرپذیری بیشتر از اطلاعات، بهویژه اطلاعات نادرست و گمراهکننده هستند.
تحقیقات علمی و پژوهشهای متعدد نشان میدهد که بسیاری از دانشآموزان، به خصوص در سنین پایین، قادر به تمایز قائل شدن میان اخبار واقعی و اطلاعات جعلی نیستند.
این شکاف دانشی، آنها را در برابر پیامهای مخرب رسانههای بیگانه و معاند آسیبپذیر میسازد. بنابراین، آموزش هدفمند در زمینه انتخاب رسانههای قابل اعتماد، نه تنها به آنها کمک میکند تا به منابع اطلاعاتی صحیح و معتبر دسترسی یابند، بلکه سدی محکم در برابر تأثیرات منفی و اهداف تخریبی این رسانهها ایجاد میکند.
برای تحقق این هدف، رویکردی همهجانبه و مشترک میان نهادهای آموزشی، خانوادهها و دولت ضروری است.
حتی میتوان با بازنگری در برنامههای درسی و گنجاندن واحدهای آموزشی مرتبط با سواد رسانهای، مهارتهای لازم برای سنجش اعتبار منابع خبری و تشخیص محتوای اصیل را به دانشآموزان آموخت.
طراحی تمرینها و فعالیتهای عملی که کودکان را به تحلیل و نقد محتوای رسانهای تشویق کند، بسیار مؤثر خواهد بود.
خانوادهها نیز نقشی بیبدیل در این زمینه ایفا میکنند. ایجاد فضایی امن برای گفتوگو و پرسشگری درباره محتوایی که کودکان در فضای مجازی با آن مواجه میشوند، و همچنین همکاری نزدیک والدین با معلمان برای تقویت این آموزشها در خانه، میتواند به شکلگیری تفکر نقادانه و سالم در میان نسل جوان کمک شایانی نماید.
دولت و نهادهای مسئول نیز میتوانند با اتخاذ سیاستهای حمایتی، زمینه را برای تولید و توزیع محتوای رسانهای معتبر، سازنده و منطبق با ارزشهای فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران فراهم آورند.
ایجاد و حمایت از پلتفرمهای رسانهای ایمن و متناسب با نیازها و سن کودکان، گامی مهم در این راستا خواهد بود.
در نهایت، دستیابی به الگوی یک نسل آگاه و بصیر، نیازمند انسجام و همکاری تمامی ارکان جامعه است.
رسانهها، نظام آموزشی و خانوادهها، با اتحاد و تلاش مشترک، میتوانند آیندهای روشن و مصون از نفوذ تفکرات مخرب و رسانههای معاند را برای فرزندان این مرز و بوم رقم بزنند. و اینگونه است که میتوان گفت:
(حفاظت از آینده، امروز آغاز میشود)
✍️ ناصر ابوذر
